Monthly Archives

Haziran 2015

Okuma Notları

Mayıs ve Haziran Aylarının Okuma Notları

30 Haziran 2015

kitap_1

Yeşil Peri Gecesi (Ayfer Tunç)                                             3,5/5

Anayurt Oteli (Yusuf Atılgan)                                              4,5/5

Mülksüzler (Ursula K. Legun)                                              4,5/5

Kırmızı Pelerinli Kent (Aslı Erdoğan)                                3,5/5

Hayat Sil Baştan  (Kate Atkinson)                                       3,5 /5

Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu  (Stefan Zweig)        4/5

Son iki aydır okuduğum kitaplar bu kadar.  Yine kendimce yaptığım derecelendirmemi verdim ve derecelendirme yaparken yine kitabı ne kadar heyecanla okuduğumu ve bitirdiğimde ne kadar etkilendiğimi düşündüm. Bu aralar hangi kitabı okusam diyorsanız bir fikir verir belki. Umarım bu yaz bol bol kitap okuyacak vakit bulursunuz.

Atıştırmalıklar Kahvaltılıklar

Fırında Peynirli Ekmek

23 Haziran 2015

firinda_ekmek

Fırında peynirli ekmek benim için hafta sonu kahvaltılarının vazgeçilmezidir. Evi mis gibi kokular sardığında pişmeye yakın demektir. Duydum ki öğrenci evlerinde de bolca yapılırmış. Bence sahurda yemek için de çok uygun.

Aldıktan sonra beğenmediğiniz beyaz peynirleri kullanmak ve lezzetlendirmek istediğinizde harika bir kurtarıcıdır. Birkaç çeşit peyniri karıştırarak da hazırlayabilirsiniz. Örneğin biraz beyaz peynir, biraz tulumpeyniri ve lor peynirini karıştırabilirsiniz. Ekşi mayalı tam buğday ekmeği kullanırsanız hem daha sağlıklı olur, hem de tadından yenmez.

Eminim herkesin fırında peynirli ekmek için  farklı bir formulü vardır. Ben en sevdiğim tarifi paylaşmak istedim. İşte fırında peynirli ekmeğin tarifi;

Fırında Peynirli Ekmeğinin Malzemeleri:

  • 1 adet tam buğday ekmeği
  • 150 gr kadar beyaz peynir (farklı peynirleri de karıştırabilirsiniz)
  • 1 adet yumurta
  • 1 adet küçük boy kuru soğan
  • 1 adet küçük boy domates
  • 1 diş sarımsak
  • 1/2 çay kaşığı kekik
  • 1/2 tatlı kaşığı kuru nane
  • zeytinyağı (peyniriniz yağsız ise)

Hazırlanışı:

Soğanı ve domatesi rendeleyin. Sarımsağı küçük küçük doğrayın. Bir kasede çatalla peyniri ezin, soğanı, sarımsağı, domatesi, kekiği ve naneyi ekleyin. Üzerlerine yumurtayı kırın ve çatalla iyice karıştırın.Taze kekiğiniz varsa daha da güzel olur.

Tam buğday ekmeğini 1 cm kalınlığında dilimleyin.

Hazırladığınız karışımı dilimlenmiş ekmeklerin üzerine sürün. Üzerlerine kırmızı biber serpin.

180 dereceye ısıtılmış fırında üzerleri kızarana kadar pişirin. Çıtır çıtır fırında peynirli ekmeğiniz hazır. Afiyet olsun…

 

firinda_ekmek_6

İçecekler Mezeler

Cacık

19 Haziran 2015

cacik

Bence yaz sofraları ve iftarlar cacıksız olmamalı. Hem çok sağlıklı, hem iştah açıcı, hem de çok kolay. Cacık üzerine çeşitlemeler, fikirler çok fazla. Kimileri salatalığı rendeliyor, kimileri ince ince doğruyor. Fesleğen veya semizotu ekleyerek de yapıldığını görüyorum, domates bile ekleyenler var. Her ne şekilde yapılırsa yapılsın sağlıklı yemek tarifleri veren bir blogda cacık başköşede yer almalı, öyle değil mi?

Hiç kusura bakmayın;) Cacık tarifi verip de çok sevdiğim Barış Manço’nun cacık şarkısını hatırlatmadan geçemeyeceğim;

Sözüm meclisten dışarı dostlar,
Bugünlerde kendimi hıyar gibi hissediyorum,
Hani dilim dilim doğrasalar beni,
Marmara, Ege, Karadeniz ve hatta Akdeniz cacık olur diyorum.

Derdim öylesine büyük ki dostlar,
Kırka yarıp yine kırka bölseler,
Ve kırk bostana gübre diye serpseler,
Kırkbin tane ot biter de kırkbin derde deva olur diyorum…….

Gelelim tarife. Cacık tarifini en sevdiğim klasik şekliyle paylaşmak istiyorum;

Cacığın Malzemeleri:

  • 2 yemek kaşığı süzme yoğurt
  • 2 su bardağı ev yoğurdu
  • 3 adet küçük salatalık
  • 2 diş sarımsak
  • 1/4 demet dereotu
  • sızma zeytinyağı
  • kuru nane
  • soğuk su
  • kaya tuzu

Cacığın Hazırlanışı:

Salatalıkları alaca soyun, tıpkı elde soğan doğrar gibi boyuna ince ince dilimledikten sonra enine olabildiğince ince doğrayın. (Bu boyutun sıçan dişi diye tanımlandığını duymuştum). Yıkadığınız dereotunu da ince ince doğrayın. Sarımsakları ezin.

Süzme yoğurda ev yoğurdunu yavaş yavaş ekleyerek tel bir çırpıcıyla çırpın. Ezdiğiniz sarımsakları, doğradığınız salatalıkları ve dereotunu da ekleyin ve karıştırın. Soğuk suyla istediğiniz kıvamı verin. Ayrandan epeyce koyu olmalı. Süzme yoğurt tuzlu olabileceği için tuzunu kontrol ederek tuz ekleyin. Üzerini zeytinyağı ve kuru nane ile süsleyin. Dilerseniz kırmızı toz biber ilave edin. Cacık hazır. Afiyet olsun…

Annemin Yemekleri Hamur işleri

Tam Buğday Unlu Hamursuz

16 Haziran 2015

hamursuz

Bugün zamanda biraz yolculuk yapıp eski Ürgüp’e gidiyoruz. Üzüm bağlarında çalışan işçiler düşünün çok yorulmuşlar ve yemek yemek için çalışmaya ara vermişler. Bir ağacın gölgesinde bir yer sofrasının etrafına dizilmişler ve sofrada da misss gibi kokan hamursuz var.

Eskiden Ürgüp’te bağda çalışan işçilere bolca hamursuz hazırlanırmış, sonra taş fırınlarda pişirilirmiş ve pekmezle beraber ikram edilirmiş. Hamursuz içine iç harcı konmayan mayasız bir börek. Şimdilerde peynirle ya da patatesle de yapılıyor ve içine maya da eklenebiliyor ama ben burada tarifi eski haliyle vermek istedim. ‘Neden hamursuz denmiş?’ derseniz kesin bir cevabım yok ama mayasız olduğu için böyle dendiğini tahmin ediyorum.

Tabii benim kullandığım tam buğday unu nedeni ile hamursuzun fotoğraftaki rengi çok cazip görünmeyebilir ama çok lezzetli olacağına garanti veririm. Sütle yoğurursanız daha da lezzetli olacaktır.

İşte Ürgüp’ün hamursuzunun tarifi;

Hamursuzun Malzemeleri:

  • 1 adet yumurta
  • 2 yemek kaşığı yoğurt
  • 3 yemek kaşığı zeytinyağı ya da ayçiçek yağı ya da eritilmiş tereyağı
  • 1,5 tatlı kaşığı tuz
  • 1 tatlı kaşığı şeker
  • 1 paket kabartma tozu
  • 4 su bardağı kadar tam buğday unu
  • su ya da süt
  • zeytinyağı ya da ayçiçek yağı (hazırlayacağınız yufkaların arasını yağlamak için)

Üzeri için:

  • 1 adet yumurta
  • çörek otu

Hamursuzun Hazırlanışı:

Geniş bir kaba önce unu dökün, unun ortasını elinizle açın, kalan tüm malzemeyi unun ortasına ekleyin ve yoğurmaya başlayın. Azar azar ılık su ya da süt ekleyerek güzelce yoğurun. Hamurun kıvamı kulak memesinden biraz daha sert olmalı. Üzerine temiz bir örtü örtüp yarım saat kadar dinlendirin.

Dinlendirdiğiniz hamuru 5 parçaya (bezeye) ayırın. Bezenin birini alıp altını ve üstünü un serperek yufka büyüklüğüne ulaşana kadar açabildiğiniz kadar açın. Zeytinyağı ya da ayçiçek yağı ile yufkanın heryerini güzelce yağlayın. Yufkanın bir ucundan başlayarak kıvırarak yarısına kadar rulo şeklinde sarın. Diğer ucu da rulo şeklinde ortaya kadar sarın ki iki uç ortada birleşsin. Elde ettiğiniz ruloyu iki ucundan tutun ve tahtaya vura vura koparmamaya çalışarak uzatın.

Fırın tepsisini yağlayın. Uzattığınız ruloyu tepsinin ortsından başlayarak kendi etrafında sarın. Tüm bezeleri aynı şekilde hazırlayın ve tepsideki rulonun ucuna ekleyerek tepsiyi doldurun.

1 adet yumurtayı küçük bir kaseye kırın, üzerine bolca çörek otu atın ve karıştırın. Bu karışımı tepsideki hamurun üzerine bastırarak güzelce sürün. İsterseniz bir çay bardağının ağzı ile hafifçe bastırarak hamursuzunuzu süsleyebilirsiniz.

180 dereceye ısıtılmış fırında altı pişip üzeri kızarana kadar pişirin. Fırından çıkarınca elinizle üzerine biraz su serpip temiz bir bezle örtün. Hamursuz hazır. Pekmez, bal veya peynir ile ikram edebilirsiniz. Afiyet olsun…

Mezeler

Enginar Püresi

12 Haziran 2015

enginar_püresi_26

İtiraf edeyim hiç bir zaman ‘şöööyle bir enginar olsa da yesem’ demedim ama o kadar faydalı ki bol bol yemeye çalışıyorum, en sevdiğim enginar portakallı zeytinyağlı olanı. Enginar püresi tarifi ise enginar sevmeyenlere bile enginarı yedirebilecek bir tarif, en azından benim gibi sonradan enginarcılara. Yalnız bu tarif için enginarların kılçıksız olması çok önemli. Bizim evde kimileri çok sevdi, kimileri sevmedi ama bence siz bu tarife bir şans verin. Bu tarifi de Gökçen Adar’dan dinledim ve uyarladım, buradan teşekkür etmek isterim. İşte enginar püresinin tarifi;

Enginar Püresinin Malzemeleri:

  • 3 adet kılçıksız çanak enginar
  • 150 gr labne peyniri ya da ricotta peyniri
  • 2 diş sarımsak
  • 5 adet ceviz
  • Sızma zeytinyağı
  • 1 yemek kaşığı limon suyu
  • dereotu
  • tuz

Enginar Püresinin Hazırlanışı:

Enginarları limonlu suda biraz beklettikten sonra haşlayın. Sıcakken bir çatalla ezin. Soğuyunca içerisine labne peynirini, ezdiğiniz sarımsakları, limon suyunu, irice dövülmüş cevizleri, ince ince doğradığınız dereotunun bir tutamını ve tuzu ekleyip karıştırın. Üzerini dereotu ve zeytinyağı ile süsleyin.

Enginar püresine dilerseniz 1 yemek kaşığı rendelenmiş eski kaşar da ilave edebilirsiniz. Afiyet olsun…

Annemin Yemekleri İçecekler

Gül Şerbeti

9 Haziran 2015

gul_serbeti

Bazı tatlar ve kokular insanı çocukluğuna götürür ya, gül şerbeti de beni çocukluğuma götüren tatlardan. Uzun zamandır gül şerbeti ne aklıma gelmişti ne de içmiştim, malum reçellik gül bulmak öyle kolay değil. Şanslıysanız ve reçellik gül bulabiliyorsanız bizi bekleyen sıcak yaz günlerinde gül şerbeti hem rengiyle hem mis gibi kokusuyla sofranıza güzellik ve ferahlık katacaktır.

Gül Şerbetinin Malzemeleri:

  • 4 adet reçellik taze ve kokulu gülün yaprağı
  • 5 su bardağı su
  • 1/2 çay kaşığı limon tuzu ya da 1/2 adet limonun suyu
  • 5 tatlı kaşığı süzme bal

Gül Şerbetinin Hazırlanışı:

Güllerin yeşil çanak yapraklarını çıkardıktan sonra yapraklarını dağıtmadan önce dipte kalan beyaz kısımlarını makasla topluca kesin. Tüm gülleri ayıkladıktan sonra gül yapraklarını yıkayın ve süzün.

Gül yapraklarını tencereye alın ve üzerlerine suyu ve limon tuzunu ekledikten sonra kaynatın. Kaynamaya başladıktan sonra ocağı kapatarak güllerin pembe rengi çıkana kadar dinlendirin. Ardından süzerek gül yapraklarından ayırın.

Şerbetiniz ılıdıktan sonra süzme balı ekleyerek karıştırın. Tadını kontrol ederek bal miktarını artırabilirsiniz.

 Gül şerbetini soğuttuktan sonra limon dilimleri ile servis edebilirsiniz. Afiyet olsun…

 

Annemin Yemekleri Kahvaltılıklar

Evde Peynir Yapımı

5 Haziran 2015

evde_yapimi_peynir

‘İnsan evde peynir yapmaya neden ihtiyaç duyar?’ derseniz, az tuzlu ve katkısız peynir yiyebilmek için derim. Özellikle kaliteli bir süte ulaşabilme imkanınız varsa neden evde peynir yapmayasınız ki? Tabii ki evde yaptığımız peynir aromalı bir peynir olmayacak ama oldukça lezzetli bir taze peynir olacak. Tuz miktarını ise gönlünüzce ayarlayabileceksiniz.

ev_yapimi_peynir

Peynir, sütün maya veya zararsız organik asitlerle pıhtılaştırılması, farklı şekillerde işlenmesi, süzülmesi, şekillendirilmesi, tuzlanması, bazen tat ve koku verici zararsız maddeler eklenmesi, değişen süre ve sıcaklıklarda olgunlaştırılması ile elde edilen yüksek besin değerine sahip bir süt ürünü (1).

Dünyada farklı aroma ve dokuda yaklaşık 4000 peynir çeşidi var. Peynir 8000 yıldır uygulanan en eski gıda fermatasyonlarından. Peynirde lezzet gelişimi sırasında gerçekleşen olaylar ve oluşan bileşikler hala tam olarak aydınlatılmamış (2).

4000 peynir çeşidi arasında bazıları taze olarak tüketilirken, bazı peynir çeşitleri özel koşullarda belirli süre olgunlaştırıldıktan sonra tüketilmekte. Ülkemizde 50’den fazla yöresel ve bölgesel peynir çeşidi bulunmakta (3, 4, 5 ve 6).

Burada vereceğim tarif genellikle lor peyniri tarifi olarak tanımlansa da aslında bir köy tipi peynir tarifi. Ve yukarıdaki bilgiler ışığında bizim evde yaptığımız bu peynir olgunlaştırılmamış bir peynir örneği, bu yüzden aromalı değil. Lor peyniriyse genellikle kaşar peyniri üreten işletmelerde ede edilen peynir altı suyundan yapılıyormuş.

Bahsetmeden geçemeyeceğim, ben en çok Ürgüp’ün çömlek peynirini severim. Çömlek peyniri yapılırken suyu iyice süzülen taze peynir ufalanır, çörek  otu ile tuz eklenir. Hazırlanan peynir toprak çömleklere sıkıca bastırılarak doldurulur. Üzeri eritilmiş don yağıyla kapatıldıktan sonra üzerine bir bez bağlanır. Kayadan ambarlarda nemli kuma ters şekilde gömülür. Bu ambarların tavanından su damlar, serindir, nemlidir ve sabit bir sıcaklığa sahiptir. Anlayacağınız peynir kumun içinde olgunlaştırılır. Bu peynir çok çok güzel bir aromaya sahiptir, hafif geçkin deriz biz. Ne yazık ki, eskisi kadar lezzetli çömlek peynirine ulaşmak artık çok kolay değil.

Gelelim annemden öğrendiğim şekliyle evde peynir yapımına;

Evde peynir yapımı için malzemeler:

  • 1 lt günlük süt (ben keçi sütü kullanıyorum)
  • 1 su bardağı ev yapımı yoğurt (ya da 1 adet limonun suyu ya da 1/2 çay bardağı elma sirkesi)
  • 1 tatlı kaşığı tuz
  • tülbent

Evde peynir yapımı:

  1. Keçi sütünü ısıtın. Kaynamaya başlamadan hemen önce içine yoğurdu ve tuzu ekleyin. Bir kaç kez tahta kaşıkla karıştırın.  5 dakika kaynatıp 1 saat kadar soğumaya bırakın. Sütü çok fazla kaynatmak besin değerini düşürüyor. Pastorize günlük süt kullanıyorsanız çok fazla kaynatmayın, sokak sütü kullanıyorsanız mikroorganizmaların ölmesi için sütü mutlaka 10-15 dakika kaynatın. (Bu peyniri yoğurt yerine limon suyu ya da elma sirkesi kullanarak da yapabilirsiniz, üzüm sirkesi ile yapmayı da denedim ama peynirin tadını ve rengini değiştirdi, sirke kullanacaksanız elma sirkesi kullanmanızı öneririm.)
  2. Yoğurt ve tuzu ekledikten sonra süt kesilecek ve altında yeşilimsi bir su bırakarak yüzeyde birikmeye başlayacak. Soğuyan sütünüzü temiz bir tülbent yardımı ile süzün. Bir süzgeç üzerine tülbenti yayın. Tülbentin ortasına soğuyan sütünüzü dökün. Biraz süzüldükten sonra sıkıca bağlayıp yuvarlak bir şekil almasını sağlayın.
  3. Üzerine bir ağırlık koyup buzdolabında 5-6 saat bekletin. Ben suyunu fazla süzdürmeden kullanmayı seviyorum, çünkü ekmeğime sürüyorum. Tercih sizin, bir gün bekletirseniz dilimlenecek hale gelecektir.

Evde_peynir_yapimi

Bu peyniri bir hafta içinde tüketmek gerekiyor. Tuzlarsanız daha uzun süre saklayabilirsiniz. Çok miktarda peynir hazırlarsanız etrafını tuzladıktan sonra peynirinizden süzdüğünüz suda salamura yaparak buzdolabında daha uzun süre saklayabilirsiniz.

Peynir altında biriken suyu (yüksek besin değerine sahip) hamur işlerinde de kullanabilirsiniz. Almanya’da ve İsviçre’de alkol içermeyen PAS (peynir altı suyu)’nun içecek olarak satıldığını biliyor muydunuz? Ben yeni öğrendim.

Peynirinizi kek ve tatlılarda kullanmak istiyorsanız ya da balla yemek istiyorsanız bir kısmını tuzlamadan ayırabilirsiniz. Evde peynir yapımı bu kadar. Afiyet olsun…

 

Kaynaklar:

1)Yetişmeyen, A. 1995. Süt teknolojisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 1420/420, Ankara, 229.

2)Steele, J.L. and G. Ünlü. 1992. Impact of lactic acid bacteria on cheese flavor development. Food Techonolgy, 46: 128-135.

3) Anonim 1990. Süt ve mamülleri Sanayi. T.C.Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, VI. Beş Yıllık Kalkınma Planı Ö.İ.K. Raporu, DPT Yay. No: 2239, Ankara.

4) Tekinşen, O.C. ve K.K. Tekinşen. 2005. Süt ve süt ürünleri: temel bilgiler, teknoloji, kalite kontrolü. Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya.

5) Tekinşen, K.K. ve M. Elmalı. 2006. Taze Civil (Çeçil) peynirin bazı mikrobiyolojik özellikleri. Atatürk Üniv. Vet. Bil. Derg., 1(3-4): 78-81.

6) Elmalı, G. ve Uylaşer, V. 2012.Geleneksel Gıdalardan Çeçil Peynirinin Üretimi ve Özellikleri. Uludağ Üniv. Zir. Fak. Derg., 6(1): 83-92.

Salatalar

Közlenmiş Kırmızı Biber Salatası

2 Haziran 2015
kirmizi_biber_salatasi

Közlenmiş kırmızı biber salatası en kolay yapılan ve en iştah açıcı salatalardan biri, üstelik sofraya da çok güzel bir renk katıyor. Bu salatayı kışın da derin dondurucuda sakladığımız közlenmiş kırmızı biberlerle yapıyoruz.

İşte cevizli közlenmiş kırmızı biber salatasının tarifi;

 Malzemeler:
  • 6 adet közlenmiş kırmızı biber
  • 1/4 demet maydonoz
  • 2 diş sarımsak
  • 3 yemek kaşığı üzüm sirkesi
  • 3 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
  • tuz
  • karabiber
  • iri dövülmüş ceviz
Hazırlanışı:
Kırmızı biberleri yıkadıktan sonra fırında 200 derecede közleyin.
Fırından çıkardıktan hemen sonra bir poşet içerisinde 10 dakika kadar bekletip kabuklarını soyun. Bu şekilde biberlerin kabukları daha çabuk soyuluyor.
Yaklaşık 2’şer cm’lik kalınlıkta uzun uzun doğrayın.
Sarımsakları ezin. Bir kase içerisinde sirkeyi, zeytinyağını, ezdiğiniz sarımsakları, tuz ve karabiberi bir çatal yardımı ile güzelce çırpın.
Hazırladığınız sosu kırmızı biberlerin üzerine dökün ve karıştırın. İçerisine ince ince kıydığınız maydonozu ekleyin.
Servis ederken üzerini cevizle süsleyebilirsiniz.  Afiyet olsun…
NOT: Benim gibi keskin sirke tadını seviyorsanız sirke miktarını artırabilirsiniz.